Alle collecties
 
 

Botanische onderwijsplaten


Toen in 1877 het Amsterdamse Athenaeum Illustre werd verheven tot Universiteit van Amsterdam werd de botanie een volwaardig vakgebied. C.A.J.A. Oudemans, professor in de genees- en kruidkunde aan het Athenaeum, werd de eerste hoogleraar in de botanie. Al in 1878 kwam er een tweede hoogleraar, de later wereldberoemde Hugo de Vries. Hij was gespecialiseerd in de experimentele plantenfysiologie (onderzoek naar de levensprocessen van planten).

Voor de snel groeiende studentenpopulatie bestonden op dat moment slechts beperkte onderwijsmiddelen. Maar Hugo de Vries, die jaren in Duitsland werkzaam was geweest, had daar kennisgemaakt met het verschijnsel wandplaten; grote, in kleurengedruk uitgevoerde platen, die ook achterin een collegezaal goed zichtbaar waren. De eerste series, Botanische Wandtafel en Wandtafeln der Pflanzenkrankheiten van Wilhelm Ahles en Botanische Wandtafeln van Leopold Kny verschenen in de jaren 1873-1874. Deze series werden aangeschaft voor de Universiteit van Amsterdam. Er volgden nog vele andere series, zoals de Tabulae botanicae van Baur, Blakeslee, Ehrlich, Guilliermond en Jahn, de Anatomisch-physiologischer Atlas der Botanik (1878-1883) van Arnold en Carolina Dodel-Port, Wandtafeln für den Unterricht in der Pflanzenphysiologie (1889-1894) van B. Frank en A. Tschirch en de Planches de physiologie végétale (1897) van L. Errera en E. Laurent. Zij werden gebruikt voor colleges aan propedeuse- en kandidaatsstudenten, zowel voor het onderwijs in de plant- en dierkunde als medicijnen en farmacie.

Naast deze gedrukte platen werden er in opdracht van de hoogleraren platen met de hand vervaardigd, eerst omdat er nog niet veel materiaal voor handen was, later omdat er weinig platen betreffende de aan de universiteit gedoceerde specialismen bestonden. Deze handgemaakte platen werden vooral gebruikt voor onderwijs aan de doctoraalstudenten en promovendi en voor lezingen en geven een uitstekend beeld van de stand van wetenschap.

Botanische onderwijsplaten werden wereldwijd gebruikt. Voor een overzicht van de collecties van de universiteiten van Groningen, Amsterdam, Utrecht, Delft en Wageningen zie: http://www.geheugenvannederland.nl/botanie.