Inventaris van de collectie
Theo Kurpershoek ca. 1950-1998

Theodorus Lambertus Kurpershoek werd in 1914 in Rotterdam geboren, maar woonde en werkte het grootste deel van zijn leven in Amsterdam. Hier volgde hij de Grafische School (1930) en de avondopleiding aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten (1933-1937). In 1948 richtte hij met Nicolaas Wijnberg en anderen 'De Realisten' op, een groep kunstenaars die figuratief werkte in een periode dat de meeste aandacht uitging naar het expressionisme van de Cobrabeweging.

Hiernaast bleef Theo Kurpershoek actief als reclametekenaar en later als grafisch ontwerper (boeken, omslagen, postzegels) en als illustrator. Een belangrijk opdrachtgever was Em. Querido's Uitgeverij. Voor deze Amsterdamse literaire uitgeverij gaf hij in de jaren vijftig en zestig tientallen deeltjes van de beroemde Salamanderpockets vorm. Verder werkte hij onder meer voor de Arbeiderspers, ook een in Amsterdam gevestigde literaire uitgeverij. Een groot aantal van zijn boeken is te vinden in de catalogi De best verzorgde vijftig boeken.

Hij maakte zozeer naam met zijn getekende belettering voor omslagen van romans en andere uitgaven, dat hij – hoewel autodidact op dit gebied – in 1955 tot docent lettertekenen aan de Amsterdamse Rietveld Academie werd benoemd. Deze functie zou hij tot 1971 uitoefenen. Tot zijn leerlingen daar behoorde onder anderen Gerard Unger, die later grote bekendheid zou verwerven als letterontwerper. Aan de Amsterdamse Rijksacademie van Beeldende Kunsten was hij van 1971 tot 1982 als docent aan de afdeling grafiek verbonden.

Kurpershoek bleef zijn gehele leven naast zijn praktijk als grafisch ontwerper en docent met veel ambitie schilderen en grafiek maken. Zijn vrije werk bevindt zich in verschillende openbare collecties en is geregeld geëxposeerd. Als schilder is hij wel gekarakteriseerd als 'postimpressionist'.

In zijn necrologie voor het Parool karakteriseerde Paul Vugts hem als volgt: 'Einzelgänger of gezelschapsmens. Moeilijke, eigengereide man of geliefde, onderhoudende prater. De naam Theo Kurpershoek roept geen eenduidige associaties op. Waar het zijn artistieke verdiensten betreft, is zijn omgeving stukken minder verdeeld: Kurpershoek was een ongewoon veelzijdig schilder, ontwerper, typograaf, kalligraaf en docent.'

Ingeborg Kurpershoek, een dochter van de kunstenaar, beheerde deze typografische collectie en heeft deze mede namens de andere erfgenamen aan de bibliotheek geschonken.

De collectie is in 2005 in de Universiteitsbibliotheek binnengekomen.

Er worden geen aanvullingen op deze collectie verwacht.

De typografische nalatenschap van Kurpershoek behelst zowel handschriftelijk als gedrukt materiaal. Bij het handschriftelijk materiaal gaat het in de eerste plaats om ontwerpen voor boekomslagen. Correspondentie maakt geen deel uit van deze schenking.

De collectie Theo Kurpershoek is nog niet geordend.

Access Restrictions

De collectie is toegankelijk voor onderzoek. Voor raadpleging is een bezoekerspas van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam vereist.

User restrictions

Het materiaal in deze collectie wordt niet uitgeleend. Bij raadpleging is het Reglement voor de gebruikers van de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam van toepassing. Reproductie en reproductierechtvergoedingen conform de Tarieven en Diensten Universiteit van Amsterdam.

Preferred Citation

Bij verantwoording van het gebruik dient de collectie ten minste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met een verkorte aanduiding.

1. collectie: Universiteitsbibliotheek Amsterdam (UvA), collectie Theo Kurpershoek (UBA41)
2. afzonderlijke items: Universiteitsbibliotheek Amsterdam (UvA), signatuur

Request instructions

Het materiaal kan bij de balie van de Onderzoekzaal worden opgevraagd.

In de collectie Reinold Kuipers bevinden zich brieven van Kurpershoek en een blad kalligrafie met het onderschrift: 'Naar aanleiding van een nachtelijk gesprek bij Schiller geschreven voor Reynold [sic] Kuipers door Theo Kurpershoek - 9 augustus 1958' (citaat uit Shakespeare, A midsummer night's dream).

Enkele bijzondere door Kurpershoek verzorgde (en geïllustreerde) uitgaven bevinden zich in de museumcollectie van de Tetterode Collectie (ontsloten via een kaartenbak).

Ontwerpers van handbeletterde omslagen van wie de Universiteitsbibliotheek eveneens handschriftelijk materiaal bezit, zijn Jan van Krimpen (1892-1958) en Gerrit Noordzij (1931).

Een belangrijke collectie van Kurpershoeks schilderijen is in het bezit van het Museum Henriette Polak in Zutphen.

Grafiek uit de nalatenschap bevindt zich in het Rijksmuseum (Rijksprentenkabinet) in Amsterdam.

Publicaties

1. Mathieu Lommen. 'Belettering van Theo Kurpershoek en Gerrit Noordzij in de Universiteitsbibliotheek Amsterdam'. In: Nieuwsbrief Stichting Drukwerk in de Marge 2004, nr. 111.

Literatuur

1. De best verzorgde vijftig boeken van het jaar ...: catalogus en verslag van de jury. [Amsterdam, 1950-1971].
2. D.B. Klein Essink en Theo Kurpershoek. Kennen en herkennen. [Amsterdam, 1962].
3. Paul Vugts. 'Gedreven, veelzijdig en omstreden: Theo Kurpershoek 1914-1998'. In: Het Parool 12-11-1998.
4. Janneke van Groeningen-Hazenberg e.a. Theo Kurpershoek, met een inl. door Hans Sizoo; [samenst. en eindred.: Janneke van Groeningen-Hazenberg, Jos van Groeningen; red.: Joan Vleeskens ; Engelse vert.: Winfried Gieskes; fotogr.: Chuck Baker]. Leens, 2002.

Subjects

• book art
• book bindings
• calligraphy
• graphic design
• letters
• typography

Personal names

• Theodorus Lambertus Kurpershoek (1914-1998)

Corporate names

• Em. Querido's Publishing Company - Amsterdam
• Gerrit Rietveld Academy - Amsterdam
• Rijksakademie van Beeldende Kunsten - Amsterdam
• Uitgeverij De Arbeiderspers - Amsterdam

Genre/form

• Manuscripts (form)

Geographic names

• Netherlands
• Amsterdam (city)

Dutch Basic Classification Codes

• 06.22 design of the printed book
• 21.93 calligraphy